Warsztaty „DNA Encyklopedia Życia” odbyły się po raz drugi, ale tym razem zawitały także w Poznaniu. 3 kwietnia, w Instytucie Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk, przez sześć godzin poznaniacy mieli okazję zapoznać się z osiągnięciami biotechnologii i poznać prawdziwe oblicze obecnych i przyszłych biotechnologów.

Od godziny 9:00 uczniowie i studenci tworzyli grupki wokół przygotowanych stoisk – odbywały się pokazy, trwały dyskusje i błyskały flesze w aparatach. Studenci z kół naukowych dwóch poznańskich uczelni: Uniwersytetu Przyrodniczego (UP) i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (UAM), przygotowali kilka stoisk o różnej tematyce. Jak podkreślali uczestnicy warsztatów, prezentujący mówili przystępnie i ciekawie. Nie brakowało atrakcji – było między innymi piwo, modyfikowana genetycznie żywność i biopaliwo.
Studenci Sekcji Biotechnologii Koła Naukowego Przyrodników (KNP) UAM ujawnili tajemnicę kryjącą się w rajskim owocu – jabłku. Przedstawili oni metodę izolacji DNA, którą może wykonać każdy z nas w domu czy z pomocą nauczyciela w szkole. „Nie wiedziałam, że można izolować DNA z domowych produktów” powiedziała nam jedna z zapatrzonych uczennic.

„Pokaż mi swój włos, a powiem Ci, kim jesteś” to tytuł prezentacji przygotowanej również przez Sekcję Biotechnologii KNP. Dzięki niej uczniowie mogli „zobaczyć na żywo, a nie w książce, jak to się dzieje”. A mowa oczywiście o PCR, metodzie powielania odcinków DNA, przydatnej w diagnostyce i kryminalistyce. „Życiowe, bardzo mnie zaciekawiła sprawa z kryminalistyką i dowodami przestępstwa. Zaskoczyła mnie namacalność i rzeczowość tych dowodów” – opowiadał jeden ze słuchaczy.

Według innego uczestnika Warsztatów DNA, „najbardziej interesujące, bardzo naukowe” okazało się stoisko dotyczące cytogenetyki. Studenci Koła Naukowego Biotechnologii OPERON UP przedstawili techniki barwienia chromosomów i możliwość obserwacji pod mikroskopem chromosomów pochodzących od człowieka i różnych zwierząt.

Studenci Sekcji Kultur in vitro Koła Naukowego Przyrodników UAM przyciągali słuchaczy wystawą roślin owadożernych: rosiczek, kapturnic, muchołówek i tłustosza. Wielu uczestników mówiło, że „chyba sobie kupi taką rosiczkę”. By jednak mieć jako taką wiedzę na temat Kultur in vitro słuchacze mogli skorzystać z wiedzy studentów Koła Naukowego Studentów Biotechnologii OPERON UP. Pokazywali oni w jaki sposób prowadzi się pracę z kulturami in vitro, prezentowali przykładowe rośliny wyhodowane w sterylnych warunkach laboratorium, a także omawiali zastosowanie dla takich zabiegów.

Równie ciekawa okazała się prezentacja KNSB OPERON UP dotycząca produkcji wina. Licealiści zwracali uwagę, że „zaprzęgnięcie drożdży do prowadzenia fermentacji alkoholowej staje się naprawdę proste”.

Bioinformatyka - na czym polega jej zadanie i dlaczego w dzisiejszych czasach staje się tak ważna w nauce? Na to pytanie starali się odpowiedzieć studenci Sekcji Biotechnologii UAM, dokonując przeglądu podstawowych narzędzi bioinformatycznych oraz ich zastosowań. Prezentacja cieszyła się dużym zainteresowaniem. „Nie wiedziałem, że taka dziedzina w ogóle istnieje” – przyznawali niektórzy zwiedzający.

Jak można było się spodziewać stanowisko poświęcone Genetycznie Modyfikowanym Organizmom (GMO) przygotowane przez KNSB OPERON UP budziło najwięcej kontrowersji. Zainteresowani mogli tutaj dowiedzieć się czegoś więcej na temat zagrożeń, perspektyw i nadziei związanych z zastosowaniem GMO. Wielokrotnie dochodziło do ostrych dyskusji pomiędzy widzami, a osobami odpowiedzialnymi za prezentację stanowiska.

O tym, że nauka nie jest tylko kwestią sprzętu, ale także odpowiedniego pomysłu, przekonywali studenci Sekcji Biotechnologii UAM. „Naprawdę świetny bajer, mogę zrobić sam taką elektroforezę u siebie” – powiedział po pokazie podekscytowany widz. I nic dziwnego! W pełni profesjonalna elektroforeza została przeprowadzona przy użyciu przedmiotów i odczynników codziennego użytku, takich jak: mydelniczka, soda oczyszczona czy cukier kuchenny.

„Nie wiedziałem, że to kapsułkowanie może mieć tyle zastosowań” – to reakcja zwiedzającego na kolejne stoisko organizowane przez KNSB OPERON UP, na którym prezentowane były metody unieruchamiania mikroorganizmów za pomocą kapsułek z alginianu – naturalnego polisacharydu ekstrahowanego z wodorostów. „Wygląda efektywnie – miło i kolorowo – a co najważniejsze, można było samemu spróbować wkroplić ten alginian” – mówiła uczennica liceum.

Paliwo z przepracowanych olei spożywczych? Nic prostszego. Jak zrobić paliwo do samochodu w bez mała domowych warunkach pokazywali na następnym stanowisku studenci z OPERON’u.

Ciekawą prezentację na temat wirusów przedstawili także członkowie Sekcji Wirusologii i Biotechnologii Molekularnej KNP UAM. Natomiast Sekcja Biotechnologii KNP omówiła również zastosowanie komórek macierzystych. Według uczniów gimnazjum prezentacje były „opisane łatwym językiem, przejrzyste i przyjemne”. Dla licealistów stały się świetną powtórka przed maturą.

Dzięki warsztatom, uczniowie mogli zobaczyć to, co podają podręczniki oraz o czym mówią nauczyciele. „W szkole tylko czasem robimy doświadczenia, które tu możemy zobaczyć, ale bardzo rzadko, mało jest tego na lekcjach” - mówiła jedna z uczennic. Sami nauczyciele dzięki Warsztatom DNA dowiedzieli się jak można w prostu sposób przeprowadzić ciekawą lekcję.
Organizacją przedsięwzięcia zajęli się: Katarzyna Szatkowska – kierownik Sekcji Biotechnologii KNP UAM oraz członkowie KNSB Operon: Karol Tuśnio i Leszek Broniarek.
Impreza była naprawdę udana – dużo wrażeń, garść bezcennej wiedzy i … kto wie ilu narodziło się nowych biotechnologów?

Tekst: Agata Białachowska, Krzysztof Kobus, Tomasz Kalinowski, Karol Tuśnio